Hayvansal elyaf olması nedeniyle ipek de boyama özellikleri bakımından yüne benzer.Amfoter karakteri;yani amino ve karboksil gruplarının sayısı yünden fazladır.İpekte pul tabakasının olmayışı boyanma özeliklerinde farklar meydana gelmesine neden olur. Örneğin ham ipeğin direkt boyarmaddeleri çekme gücü yünden fazladır.Diğer taraftan bir çok asit boyarmadde yüne oranla ipek üzerine oldukça az çekilir.İpek ,yün boyarmaddelerinden başka selülozik elyaf için alışılmış olan naftol AS ve küpe gibi boyarmaddelerlede boyanabilir.Bunların ipeğe uygulanabilmesinin nedeni ipeğin yüne oranla alkaliye daha dayanıklı oluşudur. Ancak elyafın tahrip olmaması için alkali konsantrasyonunun mümkün olduğu kadar düşük tutulmasına dikkat edilir.Çoğu kez uygun bir elyaf koruyucu madde de ilave edilir.Ham ipek de bulunan ipek zamkı (Serisin)alkaliye karşı duyarlıdır.
İpek boyamadan önce ister düz boyama ister baskı ister batik boyama olsun bu materyal ,özellikle ham ipek ,sabunla ıslatılır.Gerekirse ağartılırve ağırlaştırılır.
İpek en iyi Asit ve metal kompleks biraz direkt boyarmaddelerle boyanır.
1-Asit boyarmaddeler:
Bu sınıfın özellikle nötral ve zayıf asidik banyoda çekilen üyeleri kullanılır.Bu üyeler yüksek haslıkta boyama verirler.
"Materyal 40 C deki banyoya verilir. 45 dakikada 85 C ye çıkartılır.Bu temperatürde 45 dakika boyamaya devam edilir. Çalkalanır.Banyo da %20 glauber tuzu %3asetik asit ve %1 egalize mad. x/gr boya bulunur"
Tannin ile son işlem sayesinde yaş haslıklar arttırılabilinir.
2-1:2Metal kompleks boyarmaddeler:
Bu grup boyarmaddeler ipeğe çok başarılı bir şekilde uygulanırlar.Bunlar ipek üzerine yünden çok daha hızlı çekildiklerinden boyamaya daha düşük temperatürlerde ve daha az asitle başlanır.
"%20 glauber tuzu %2amonyum asetat tamponu %1 egalize maddesi içeren banyo 30 C iken materyal verilir.45 dakikada 90 -95 derece sıcaklığa çıkılır.Yarım saat bu temperatürde boyanır.Bu sürenin sonuna doğru banyo iyi çekilmediyse %2 asetik asit ilavesi gerekir."
Püf noktası: Boyamadan sonra ılık bir banyo hazırlanır.Asetik asit ve tartarik asit ilavesine her 100 kg ipek için 2.5 kg zeytinyağını sabunlu sudaki emulsiyonu konulursa parlaklık arttırılabilinir.
©Ertugrul Çinar 2000